Kışın şarj neden yavaşlıyor?

Soğuk lityum hücrelerde iyon hareketi yavaşlar ve iç direnç artar; batarya yönetim sistemi lityum kaplanmasını önlemek için akımı kısar. Sıfırın altındaki bir bataryada DC şarj tepe gücün üçte birine düşebilir. Çözüm bataryayı şarjdan önce ısıtmaktır: navigasyonda istasyon seçerek ön koşullandırma yapın ya da sürüşten hemen sonra şarja bağlanın.

Ocak ayında Bolu Dağı geçişinden sonra Trugo ünitesine bağlanan bir Togg T10X'in 180 kW yerine 50 kW ile başlaması arıza değil, fizik. Soğuk hücre, sıcak hücrenin kabul ettiği akımı kabul edemez ve araç bunu bilerek kendini korur.

Hücre soğuyunca ne olur?

Lityum iyonlar elektrolit içinde hareket ederek anot ile katot arasında gidip gelir. Sıcaklık düştükçe elektrolitin viskozitesi artar, iyonlar yavaşlar, iç direnç yükselir. Bu durumda yüksek akım verilirse iyonlar grafitin içine giremeyip yüzeyde metalik lityum olarak birikir (lityum kaplanması). Bu kalıcı hasar demek olduğu için BMS bataryanın sıcaklığına göre bir akım tavanı uygular:

Yaklaşık 25–35 °C: tepe güç.
Yaklaşık 10 °C: tepe gücün yarısı ya da altı.
0 °C ve altı: bazı araçlarda tepe gücün dörtte biri; birkaç modelde şarj önce ısıtma ile başlar.

AC şarj zaten düşük güçte olduğu için etkilenmesi daha azdır; ama çok soğukta AC bile önce bataryayı ısıtmak için enerji harcar, bu yüzden aynı kWh daha yavaş ve biraz daha pahalı girer.

Isınmanın kaynağı

Bataryayı üç şey ısıtır:

Sürüş. Yüksek hızda ve rampada çalışan batarya kendi kendine ısınır. Otoyolda 150 km sürdükten sonra bağlanan araç, garajda gece soğumuş araçtan çok daha hızlı şarj olur.
Ön koşullandırma. Aracın navigasyonunda bir DC istasyon hedef seçildiğinde, batarya ısıtıcısı varış öncesi hücreleri ideal sıcaklığa getirir. Ön koşullandırma nedir sorusunda hangi araçların bunu yaptığı anlatılıyor.
Şarjın kendisi. DC şarj başladıktan sonra akım bataryayı ısıtır; bu yüzden ilk 10 dakika yavaş, sonrası hızlanır. Sabırsızlanıp erken çıkmak en yavaş kısmı yaşayıp hızlı kısmı kaçırmak demektir.

Kış için pratik düzen

Uzun yolda ilk durağı erken planlamayın; en az 100–150 km sürdükten sonra ilk DC şarj daha verimli olur.
İstasyonu navigasyondan seçin, ısıtma otomatik başlasın. Ön koşullandırması olmayan araçlarda şarja son 20–30 dakikada biraz daha tempolu sürmek fark yaratır.
Evde AC şarjı sabaha, kalkıştan hemen önce bitecek şekilde zamanlayın; hem batarya ılık kalır hem de kabin ısıtması şebekeden yapılır. Evde şarj hesaplayıcı bunu planlar.
Kışın gerçek menzil WLTP'nin %25–40 altına inebilir; gerçek menzil hesaplayıcı sıcaklığı hesaba katar.

Isı pompası olan araçlar

Isı pompalı modeller kabini ısıtmak için daha az enerji harcar; bu doğrudan şarj hızına değil, menzile etki eder. Ancak bazı üreticiler ısı pompasını batarya ısıtmasına da bağlar. Hyundai Ioniq 5, Kia EV6, Tesla Model Y gibi modellerde kış performansı bu yüzden daha dengelidir; araç sayfalarında (Ioniq 5, Model Y) ısı pompası donanımı belirtilir.

Kışın şarj göstergesinin de tuhaf davranabileceğini unutmayın; nedeni yüzde neden atlıyor sorusunda.